मध्यपूर्वको भू-राजनीतिक तनाव चुलिँदै जाँदा Strait of Hormuz बन्द हुने अवस्था सिर्जना भयो भने त्यसको प्रत्यक्ष असर केही सीमित देशमा मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्रकै मेरुदण्डमा पर्छ। विश्वमा आपूर्ति हुने कच्चा तेलको झण्डै पाँचौँ हिस्सा यही जलमार्ग हुँदै गुज्रिन्छ। त्यसैले यो मार्ग अवरुद्ध हुनु भनेको ऊर्जा, व्यापार र कूटनीतिक सन्तुलन तीनै तहमा कम्पन आउनु हो।
सबैभन्दा पहिला प्रभावित: खाडी राष्ट्रहरू Saudi Arabia, United Arab Emirates, Kuwait, Qatar र Iraq जस्ता प्रमुख तेल-ग्यास निर्यातकर्ता राष्ट्रहरूको निर्यात सिधै अवरुद्ध हुन्छ। यी देशको राजस्वको मुख्य स्रोत नै ऊर्जा निर्यात भएकाले राज्यको आय, बजेट र सामाजिक कार्यक्रमहरू प्रभावित हुन्छन्। कतारको एलएनजी निर्यात रोकिनु भनेको विश्व ग्यास बजारमा मूल्यवृद्धि र आपूर्ति संकट निम्त्याउनु हो।
एशियाली आयातकर्ता राष्ट्रहरू: ऊर्जा सुरक्षामा संकट India, China, Japan र South Korea जस्ता राष्ट्रहरूले आफ्नो ठूलो ऊर्जा आवश्यकताका लागि खाडी क्षेत्रमै निर्भरता राखेका छन्। होर्मुज बन्द हुँदा कच्चा तेलको मूल्य आकासिन्छ, मुद्रास्फीति बढ्छ र उत्पादन लागत उकासिन्छ। औद्योगिक राष्ट्रहरूमा कारखाना, यातायात र बिजुली उत्पादनमै प्रभाव पर्छ।
विशेषगरी भारत र चीनका लागि यो रणनीतिक झट्का हुन्छ-ऊर्जा सुरक्षासँगै भूराजनीतिक समीकरणमा समेत पुनर्सन्तुलन खोज्नुपर्ने अवस्था आउँछ।
United States आफैं ठूलो तेल उत्पादक भए पनि विश्व बजारको मूल्यवृद्धिबाट अछुतो रहँदैन। अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार अस्थिर हुँदा अमेरिकी अर्थतन्त्र र डलर बजारमा समेत कम्पन आउँछ।
European Union का सदस्य राष्ट्रहरू रूसी ग्यासमाथिको निर्भरता घटाउन खाडी क्षेत्रतर्फ फर्किएका बेला होर्मुज संकटले उनीहरूलाई दोहोरो दबाबमा पार्छ।
साना आयातकर्ता राष्ट्र नेपालजस्ता ऊर्जा आयातमा निर्भर मुलुकहरू प्रत्यक्ष रूपमा होर्मुजसँग जोडिएका छैनन्। तर तेलको मूल्य बढेपछि भारतमार्फत आयात हुने पेट्रोलियम पदार्थ महँगिन्छ। यातायात, निर्माण, कृषि र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्यवृद्धि हुन्छ। अन्ततः आम जनताको क्रयशक्ति घट्छ र आर्थिक सुस्तता गहिरिन्छ।
होर्मुज केवल एक जलमार्ग होइन-यो विश्व अर्थतन्त्रको संवेदनशील धमनी हो। यसलाई बन्द गर्नु सैन्य रणनीतिमात्र होइन, आर्थिक युद्धको संकेत पनि हो। यस्तो अवस्थामा प्रभावित देशहरूले वैकल्पिक आपूर्ति मार्ग, रणनीतिक भण्डारण र कूटनीतिक पहललाई प्राथमिकता दिनु अपरिहार्य हुन्छ।
यदि यो संकट दीर्घकालीन भयो भने विश्व शक्ति सन्तुलन, ऊर्जा नीतिहरू र अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धनहरूमा नयाँ अध्याय सुरु हुन सक्छ। होर्मुज बन्द हुनु भनेको केवल जहाज रोकिनु होइन-विश्व अर्थतन्त्रको धड्कन नै थामिनु हो।
