आर.के.बुढाथोकी । नेपालको राजनीतिक इतिहासमा कहिलेकाहीँ यस्तो क्षण आउँछ, जहाँ जनमतको लहरले पुराना संरचना नै भत्काइदिन्छ। यसपटकको निर्वाचन परिणाम त्यस्तै एउटा राजनीतिक भूकम्प बनेको छ। दशकौँदेखि सत्ताको केन्द्रमा रहेका दलहरूलाई पाखा लगाउँदै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) अभूतपूर्व जनमतसहित शक्तिशाली दलका रूपमा उदाएको छ।
यो परिणाम केवल निर्वाचन जित-हारको कथा होइन; यो २०४८ सालदेखि निरन्तर सत्ताको घेरा बनाउँदै आएका दलहरूविरुद्ध जनताले दिएको कठोर फैसला हो। लामो समयदेखि राज्य शक्ति आफ्नै घेराभित्र सीमित राख्दै आएका नेपाली काँग्रेस र नेकपा एमाले जस्ता दलहरू यसपटक पहिलोपटक गम्भीर रूपमा रक्षात्मक अवस्थामा पुगेका छन्।
राजनीति केवल जनमतको आँधीले मात्र चल्दैन। शक्ति संरचनाको जटिल गणितले कहिलेकाहीँ सानो शक्ति पनि निर्णायक बनाइदिन्छ। यही कारणले अहिले फेरि एउटा अनुभवी खेलाडी केन्द्रमा देखिन थालेका छन्-पुष्पकमल दाहाल(प्रचण्ड)।प्रतिनिधिसभामा झण्डै दुईतिहाइ बहुमत नजिक पुगेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी अहिले विजयको मनोविज्ञानमा छ। पुराना दललाई किनारामा धकेलेको उत्साह स्वाभाविक पनि हो।
राज्य सञ्चालनको वास्तविकता केवल प्रतिनिधिसभाको संख्या होइन। राष्ट्रपति पदमा रामचन्द्र पौडेल हुनु, राष्ट्रियसभामा रास्वपाको न्यून उपस्थिति र संवैधानिक परिषद्को जटिल संरचनाले सरकारलाई सहकार्यको राजनीति अपनाउन बाध्य बनाउँछ।
यही ठाउँमा अनुभव र रणनीतिक क्षमता भएका नेताहरू फेरि महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। राजनीति : जहाँ संख्या मात्र होइन, चाल पनि चल्छ। नेपालको राजनीतिमा धेरैपटक देखिएको तथ्य हो-संख्या ठूलो भए पनि रणनीति कमजोर भयो भने सत्ता अस्थिर हुन्छ।
यही कारणले सानो सिट भए पनि प्रचण्ड बारम्बार सत्ता समीकरणको केन्द्रमा देखिँदै आएका छन्।
उनको राजनीति केवल चुनाव जित्ने गणितमा सीमित छैन; शक्ति सन्तुलनको खेलमा आफूलाई अपरिहार्य बनाउने क्षमता उनको सबैभन्दा ठूलो पूँजी हो। यसपटक पनि उनले दिएको चेतावनी-“जंगलमा सिंह हिँडिसकेपछि अरूको हालत के हुन्छ”-सामान्य राजनीतिक टिप्पणी होइन, अनुभवबाट आएको शक्ति-सन्देश हो।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले पाएको जनमत परिवर्तनको चाहनाको स्पष्ट संकेत हो। जनताले पुराना दलको शासन शैलीलाई अस्वीकार गरेका छन्। तर परिवर्तनको राजनीति केवल आक्रोशले चल्दैन; संस्थागत संरचनालाई सम्हाल्ने क्षमता पनि चाहिन्छ। यही ठाउँमा नयाँ शक्तिको वास्तविक परीक्षा सुरु हुन्छ। यदि विजयको उत्साह अहंकारमा बदलियो भने त्यो देशका लागि पनि जोखिमपूर्ण हुनेछ। यदि नयाँ शक्ति सहकार्य र विनम्रताको बाटोमा अघि बढ्यो भने नयाँ ऊर्जा र पुरानो अनुभवको संयोजनबाट स्थिर शासन सम्भव हुन सक्छ।
यसपटकको निर्वाचनले पुराना दललाई कठोर सन्देश दिएको छ-जनताको धैर्यको सीमा हुन्छ। तर सत्ता सञ्चालनको जटिल संरचनाले अर्को सन्देश पनि दिइरहेको छ-अनुभवलाई पूर्ण रूपमा पन्छाउन सकिँदैन।
त्यसैले प्रतिनिधिसभामा सिट कम भए पनि राजनीतिक समीकरणको केन्द्रमा फेरि नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका सँयोजक प्रचण्ड देखिनु संयोग मात्र होइन, नेपालको शक्ति-राजनीतिक यथार्थ हो। परिवर्तनको आँधी चले पनि राजनीतिमा एउटा सत्य स्थायी छ-अनुभव कहिल्यै पूर्ण रूपमा पराजित हुँदैन।
